KİBER-FİZİKİ SİSTEMLƏRİN 4-CÜ SƏNAYE İNQİLABINDA ROLU - İnformasiya Texnologiyaları Problemləri

KİBER-FİZİKİ SİSTEMLƏRİN 4-CÜ SƏNAYE İNQİLABINDA ROLU - İnformasiya Texnologiyaları Problemləri

KİBER-FİZİKİ SİSTEMLƏRİN 4-CÜ SƏNAYE İNQİLABINDA ROLU - İnformasiya Texnologiyaları Problemləri

KİBER-FİZİKİ SİSTEMLƏRİN 4-CÜ SƏNAYE İNQİLABINDA ROLU - İnformasiya Texnologiyaları Problemləri

KİBER-FİZİKİ SİSTEMLƏRİN 4-CÜ SƏNAYE İNQİLABINDA ROLU - İnformasiya Texnologiyaları Problemləri
KİBER-FİZİKİ SİSTEMLƏRİN 4-CÜ SƏNAYE İNQİLABINDA ROLU - İnformasiya Texnologiyaları Problemləri
AZƏRBAYCAN MİLLİ ELMLƏR AKADEMİYASI

№2, 2020

KİBER-FİZİKİ SİSTEMLƏRİN 4-CÜ SƏNAYE İNQİLABINDA ROLU

Ələkbərova İradə Y.

Hesablama və şəbəkə texnologiyalarının təkmilləşdirilməsi nəticəsində sosial şəbəkələr genişlənir, mobil qurğular, izləmə və üz tanıma çihazları sürətlə gündəlik həyatımıza daxil olmaqla real vaxtda böyük verilənlər (Big Data) yaradır. Bu gün fiziki və virtual mühit bir-biri ilə sıx bağlıdır və interaktivdir. Belə bir vəziyyət kiber və fiziki sistemlərin birgə işini təmin edən xüsusi sistemlər – kiber-fiziki sistemlərin (KFS) (ing. Cyber-Physical Systems, CPS) yaranmasına səbəb olmuşdur. KFS də daxil olmaqla, əşyaların İnterneti, böyük verilənlər, süni intellekt və bulud hesablamaları kimi konsepsiyalar 4-cü sənaye inqilabını (ing. Industry 4.0) yaratdı. Industry 4.0-də KFS-in xüsusi yeri vardır. Məqalədə KFS konsepsiyasının mahiyyəti, tendensiyaları və inkişaf mərhələləri araşdırılmış, KFS ilə əşyaların İnterneti, “ağıllı” şəhər və “süni cəmiyyət” arasında münasibətlər analiz olunmuşdur. KFS-in Industry 4.0-də rolu, perspektivlər və problemlər müəyyənləşdirilmişdir. E-dövlətin formalaşmasında və ölkənin sosial-iqtisadi inkişafında kiber-fiziki sosial sistemlərin (KFSS) (ing. Cyber-Physical Social Systems) səmərəli istifadəsi üçün təkliflər işlənmişdir (səh.91-101).

Açar sözlər:
DOI : 10.25045/jpit.v11.i2.09
Ədəbiyyat
  • Pisching M.A., Diolin F.J., Filho J.S., Miyagi P.E. Service composition in the cloud-based manufacturing focused on the Industry 4.0 / Proceedings of the IFIP Advances in International and Communication Technology, 2015, pp.65–72.
  • Frazzona E.M., Hartmannb J., Makuschewitzb T., Scholz-Reiterc B. Towards Socio-Cyber-Physical Systems in Production Networks / Proceedings of the Forty Sixth CIRP Conference on Manufacturing Systems, 2013, pp.49–54.
  • Guo W., Zhang Y., Li L. The integration of CPS, CPSS, and ITS: A focus on data // Tsinghua Science and Technology, 2015, vol.20, no.4, pp.327–335.
  • Sztipanovits J., Koutsoukos X., Karsai G., Kottenstette N., Antsaklis P., Gupta V., Goodwine B., Baras J., Shige W. Toward a Science of Cyber-Physical System Integration / Proceedings of the IEEE, 2012, 100:29–44.
  • Navickas V., Kuznetsova S.A., Gruzauskas V. Cyber–physical systems expression in industry 4.0 context // Financial and credit activity: problems of theory and practice, 2017, vol.2, no.23. http://fkd.org.ua/article/view/121475/0
  • Greer Ch., Burns M., Wollman D., Griffor E. Cyber-Physical Systems and Internet of Things, National Institute of Standards and Technology Special Publication 1900-202, 2019, 61p. https://nvlpubs.nist.gov/nistpubs/SpecialPublications/NIST.SP.1900-202.pdf
  • Lee E.A. Cyber-Physical Systems – Are Computing Foundations Adequate? Position Paper. NSF Workshop on Cyber-Physical Systems: Research Motivation, Techniques and Roadmap, 2006.
  • Rajkumar R. A Cyber-Physical Future / Proceedings of the IEEE, vol.100, Special Centennial Issue, May 13, 2012, pp.1309–1312.
  • Kwei-Jay L., Panahi M. A real-time service-oriented framework to support sustainable cyber-physical systems / Proceedings of the 8th IEEE International Conference on Industrial Informatics, 2010, pp.15–21.
  • Woochul K., Kapitanova K., Sang Hyuk S. RDDS: A Real-Time Data Distribution Service for Cyber-Physical Systems / IEEE Transactions on Industrial Informatics, 2012, vol.8, no.2, pp.393–405.
  • Monostori L. Cyber–physical Production Systems: Roots, Expectations and R&D Challenges // Procedia CIRP, 2014, vol.17, pp.9–13.
  • Pisching M., Junqueira F., Santos Filho D., Miyagi P.E. An architecture for organizing and locating services to the Industry 4.0 / Proceedings of the 23rd ABCM International Congress of Mechanical Engineering, Rio de Janeiro, Brasil, 6-11 december 2015, https://www.researchgate.net/publication/289248543_an_architecture_for_organizing_and_locating_services_to_the_industry_40
  • Derler P., Lee E.A., Vincentelli A.S. Modeling Cyber-Physical Systems / Proceedings of the IEEE, 2012, vol.100, pp.13–28.
  • Ashton K. That ‘Internet of Things’ Thing // RFID, 2009, https://www.rfidjournal.com/articles/pdf?4986
  • ITU-T Recommendations, https://www.itu.int/ITU-T/recommendations/rec.aspx?rec=y.2060.
  • Ibarra-Esquer J, González-Navarro F, Flores-Rios B, Burtseva L, Astorga-Vargas M. Tracking the Evolution of the Internet of Things Concept Across Different Application Domains // Sensors, 2017, vol.17, no.6, pp.1379.
  • CassandrasG. Smart Cities as Cyber-Physical Social Systems // Engineering, 2016, vol.2, issue 2, pp.156–58.
  • Wang F.-Y. Social computing digital dynamics of science, technology and humanities // Basic Sci. China, 2015, vol.22, no.5, pp.65–67.
  • Wang F.-Y. Software-defined system and knowledge automation: Parallel sublimation from Newton to Merton // Automat, 2015, vol.41, no.1, pp.1–8.
  • Le-Feng C., Tao Y. Intelligent energy dispatching robot and its knowledge automation: Information, physics and social integration: Frame-work, technology and challenges // Procedia CSEE, 2018, vol.38, no.1, pp.25–40.
  • Zhong ,  Dong-sheng  Y.,  Ding  W.,  Wei-ming  Z.,  Wenji  M.  Cyber-Physical-Social  Systems  for  Command  and  Control // IEEE Intelligent Systems, 2011, no.26, pp.92–96.
  • Epstein J.M., Axtell R.L. Growing Artificial Societies, Complex adaptive systems, Institution Press & MIT Press, 1996, 228 p.
  • Əliquliyev R.M., Ələkbərova İ.Y. Sosial informatika: sosial proseslərin analizində informasiya texnologiyalarinin tətbiqi // İnformasiya cəmiyyəti problemləri, 2019, №2, s.3–17.
  • Wang F.Y. The emergence of intelligent enterprises: From CPS to CPSS / Proceedings of the Intelligent Systems Conference, IEEE, 2010, vol.25, no.4, pp.85–88.
  • Frazzon M. , Hartmann J., Makuschewitz T., Scholz-Reiter B. Socio-Cyber-Physical Systems in Production Networks // Procedia CIRP, 2013, vol.7, pp.49–54
  • Zhang J. J., Wang F.-Y., Wang X., Xiong G., Zhu F., Lv Y., … Lee Y. Cyber-Physical-Social Systems: The State of the Art and Perspectives // IEEE Transactions on Computational Social Systems, 2018, vol.5, no.3, pp.829–840.
  • Lee J., Bagheri B., Kao H. A Cyber-Physical Systems architecture for Industry 4.0-based manufacturing systems // Manufacturing Letters, 2015, no.3, pp.18–23.