“BIG DATA”TEXNOLOGİYALARI VƏ İNFORMASİYA TƏHLÜKƏSİZLİYİ PROBLEMLƏRİ - İnformasiya Texnologiyaları Problemləri

“BIG DATA”TEXNOLOGİYALARI VƏ İNFORMASİYA TƏHLÜKƏSİZLİYİ PROBLEMLƏRİ - İnformasiya Texnologiyaları Problemləri

“BIG DATA”TEXNOLOGİYALARI VƏ İNFORMASİYA TƏHLÜKƏSİZLİYİ PROBLEMLƏRİ - İnformasiya Texnologiyaları Problemləri

“BIG DATA”TEXNOLOGİYALARI VƏ İNFORMASİYA TƏHLÜKƏSİZLİYİ PROBLEMLƏRİ - İnformasiya Texnologiyaları Problemləri

“BIG DATA”TEXNOLOGİYALARI VƏ İNFORMASİYA TƏHLÜKƏSİZLİYİ PROBLEMLƏRİ - İnformasiya Texnologiyaları Problemləri
“BIG DATA”TEXNOLOGİYALARI VƏ İNFORMASİYA TƏHLÜKƏSİZLİYİ PROBLEMLƏRİ - İnformasiya Texnologiyaları Problemləri
AZƏRBAYCAN MİLLİ ELMLƏR AKADEMİYASI

№1, 2016

“BIG DATA”TEXNOLOGİYALARI VƏ İNFORMASİYA TƏHLÜKƏSİZLİYİ PROBLEMLƏRİ

Hacırəhimova Məkrufə Ş.

İnformasiyanın emalında yeni eranı əks etdirən“Big Data”mövzusu biznes mühitində, kütləvi informasiya vasitələrində, həmçinin elmi ədəbiyyatda geniş müzakirə olunmaqdadır. “Big data” idarəçilik, səhiyyə, elm, biznes və kommersiya, sənaye və digər sahələrdə inqilabi dəyişikliklər edə biləcək bir texnologiyadır. Bu texnologiya bir tərəfdən cəmiyyət üçün yeni imkanlar açır, digər tərəfdən isə yeni təhlükəsizlik problemləri yaradır. Məqalədə“big data” texnologiyalarının qısa xülasəsi verilir. “Big data” analitikanın faydaları, bəzi təhlükəsizlik problemləri tədqiq olunur. Fərdi məlumatların qorunması baxımından onun yaratdığı yeni etik problemlərə baxılır və bəzi tövsiyələr verilir. (səh. 49-56)

Açar sözlər: big data, big data analitikası, təhlükəsizlik, anonimlik, fərdi məlumatlar, identifikasiya, de-identifikasiya, şifrləmə.
DOI : 10.25045/jpit.v07.i1.06
Ədəbiyyat
  • Əliquliyev R.M., Hacırəhimova M. Ş. “Big data” fenomeni: problemlər və imkanlar // İnformasiya Texnologiyaları Problemləri, 2014, №1, s.3–16.
  • The digital universe in 2020: Big Data, Bigger Digital Shadows, and Biggest Growth in the Far East. Study report, IDC, December 2012. www.emc.com/leadership/digital-universe.
  • Diebold F.X. Big Data Dynamic Factor Models for Macroeconomic Measurement and Discussion Read to the Eighth World Congress of the Econometric Society, 2000.
  • Dean J., Ghemawat S. MapReduce: Simplified Data Processing on Large Clusters / Proceedings of the Sixth Symposium on Operating System Design and Implementation, vol.6, 2004, pp.137–150.
  • Hadoop.  http://hadoop.apache.org/.
  • Alguliyev R., Imamverdiyev Y., Yusifov F. Some conceptual views on information security of the society // Journal of Communication and Computer, 2012, vol.9, pp. 644-648.
  • Lei X., Chunxiao J., Jian W., Jian Y., Yong R., Information Security in Big Data: Privacy and Data Mining // IEEE Access, 2014, vol.2, pp.1149–1176.
  • Big data and data protection.https://ico.org.uk/media/for-organisations/documents/1541/
  • Big data and privacy. A technological perspective. White House, May 2014.
  • Big data and privacy, MIT 2013. http://csail.mit.edu
  • Alguliyev R., Imamverdiyev Y. Big Data: Big promises for information security / Proceedings of the IEEE 8th International Conference on Application of Information and Communication Technologies (AICT), Astana, Kazakhstan 15-17 October, 2014, pp.216–219.
  • Laney D., 3D Data Management: Controlling Data Volume, Velocity and Variety. Technical report, META Group, Inc (now Gartner, Inc.), February 2001. http://blogs.gartner.com/
  • Gandomi A., Haider M. Beyond the hype: Big data concepts, methods, and analytics // Ted International Journal of Information Management, 2015, vol.35, pp.137–144.
  • Kambatla K., Kollias G., Kumar V., Grama A. Trends in Big Data Analytics // Parallel Distributed Computing, 2014, vol.74, no.7, pp.2561–2573.
  • Wu X., Zhu X., Wu G.Q., Ding W. Data mining with big data // IEEE Transactionson Knowledge and Data Engineering. 2014, vol.26, no.1, pp.97–107.
  • Che D., Safran M., Peng Z. From big data to big data mining: challenges, issues, and opportunities, in: B.Hong, X.Meng, L.Chen, W.Winiwarter, W.Song (Eds.), Database Systems for Advanced Applications, Springer, Berlin Heidelberg, 2013, pp.1–15.
  • http://cloudtimes.org/2014/02/12/gartner-report-big-data-will-revolutionize-the-cybersecurity-in-next-two-year/
  • Tene O., Polonetsky J. Big Data for All: Privacy and User Control in the age of analytics // Northwestern Journal of Technology and Intellectual Property, 2013, vol.11, no.5, pp.239–273.
  • Danger: 3 Reasons to Be Scared of Big Data. http://smartdatacollective.com/
  • Cloud Security Alliance, Expanded Top Ten Big Data Security and Privacy Challenges, 2013.
  • Malbrecht T., Prekopcsak Z. Big Data Security on Hadoop. www.rapidminer.com
  • “Fərdi məlumatlar haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanunu, 2010, 11 may. dmx.gov.az/userfiles/files/ferdimelumatlarqanun3.pdf
  • Duhigg C. How companies learn your secrets. New York Times, 2012, 16 February.
  • Agrawal D., Das S., Amr El Abbadi. Big Data and Cloud Computing: Current State and Future Opportunities / Proceedings of the 14th International Conference on Extending Database Technology, 2011, pp.530–533.
  • Yin C., Wang J., Xie C., et.al. Robot: An efficient model for big data storage systems based on erasure coding / IEEE International Conference on Big Data, 2013, pp.163–168.
  • Protection of personal data, 1995. http://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/