ALİ TƏHSİL MÜƏSSİSƏLƏRİNDƏ DƏRS CƏDVƏLİNİN TƏRTİBİ ÜÇÜN AVTOMATLAŞDIRILMIŞ DİALOQ SİSTEMİ - İnformasiya Texnologiyaları Problemləri

ALİ TƏHSİL MÜƏSSİSƏLƏRİNDƏ DƏRS CƏDVƏLİNİN TƏRTİBİ ÜÇÜN AVTOMATLAŞDIRILMIŞ DİALOQ SİSTEMİ - İnformasiya Texnologiyaları Problemləri

ALİ TƏHSİL MÜƏSSİSƏLƏRİNDƏ DƏRS CƏDVƏLİNİN TƏRTİBİ ÜÇÜN AVTOMATLAŞDIRILMIŞ DİALOQ SİSTEMİ - İnformasiya Texnologiyaları Problemləri

ALİ TƏHSİL MÜƏSSİSƏLƏRİNDƏ DƏRS CƏDVƏLİNİN TƏRTİBİ ÜÇÜN AVTOMATLAŞDIRILMIŞ DİALOQ SİSTEMİ - İnformasiya Texnologiyaları Problemləri

ALİ TƏHSİL MÜƏSSİSƏLƏRİNDƏ DƏRS CƏDVƏLİNİN TƏRTİBİ ÜÇÜN AVTOMATLAŞDIRILMIŞ DİALOQ SİSTEMİ - İnformasiya Texnologiyaları Problemləri
ALİ TƏHSİL MÜƏSSİSƏLƏRİNDƏ DƏRS CƏDVƏLİNİN TƏRTİBİ ÜÇÜN AVTOMATLAŞDIRILMIŞ DİALOQ SİSTEMİ - İnformasiya Texnologiyaları Problemləri
AZƏRBAYCAN MİLLİ ELMLƏR AKADEMİYASI

№1, 2020

ALİ TƏHSİL MÜƏSSİSƏLƏRİNDƏ DƏRS CƏDVƏLİNİN TƏRTİBİ ÜÇÜN AVTOMATLAŞDIRILMIŞ DİALOQ SİSTEMİ

Ayda-zadə Kamil R., Rzayeva Sona H., Talıbov Səxavət Q.

Məqalədə ali təhsil müəssisələrində dərs cədvəllərinin tərtib edilməsi və keyfiyyətinin təhlili prosesi üçün işlənib hazırlanmış avtomatlaşdırılmış dialoq sistemi təsvir edilmişdir. Bütün ali təhsil müəssisələrində tədris prosesinin keçirilməsi və təşkilinin əsas elementi olan  dərs cədvəllərinin tərtibi məsələsinin texnoloji və riyazi qoyuluşu verilmişdir. Giriş məlumatlarının strukturu, saxlanması və emalı üsulları təsvir edilmişdir. Dərs cədvəllərinə olan tələblər və qiymətləndirmə meyarlarının riyazi təsviri təklif edilmişdir. Proqram ilə istifadəçi arasında interfeys qismində "işıqfor" konsepsiyasından istifadə olunur. Seçilmiş xananın rənginə uyğun olaraq dərs cədvəlinin xanaları üzrə dərslərin bölüşdürülməsi prosesi təsvir olunur. Dərs cədvəllərinin tərtibi zamanı meydana çıxan səhvləri aradan qaldırılmağa, cədvəl tərtibi zamanı istifadəçinin işini sürətləndirməyə və asanlaşdırmağa imkan verən sistemin üstünlükləri göstərilmişdir. Sistemdən istifadə nəticəsində təhsil prosesininin özünə olan bütün əsas tələblərin və imkan daxilində tədris prosesinə çox da təsir etməyən qeyri-ciddi tələblərin (pedaqoqların, tələbələrin istəklərinin) yerinə yetirməsinə imkan verən cədvəl tərtib etmək mümkün olur (səh.62-73).

Açar sözlər: sinif cədvəli, təhsil prosesi, informasiya sistemi, sistemə olan tələblər, "işıqfor", cədvəl xanası, istifadəçi interfeysi.
DOI : 10.25045/jpit.v11.i1.08
Ədəbiyyat
  • Ерунов В.П., Морковин И.И. Формирование оптимального расписания учебных занятий в вузе // Вестник Оренбургского государственного университета, 2001, №3, c.51–55. http://www.osu.ru/?doc=1037.
  • Naderi B. Modeling and Scheduling University Course Time Tabling Problems // International Journal of Research in Industrial Engineering 2016, vol.5, no.1–4, pp.1–15.
  • Гвоздев Б.А., Емельянов П.Г., Пак Е.В. Составление расписаний в учебных заведениях: требования, проблемы, подходы к решению // Новые технологии в образовании, 2007, №3, с.56–76. 
  • Lindahl, Michael & Mason, Andrew J. & Stidsen, Thomas & Sørensen, Matias. A strategic view of University timetabling // European Journal of Operational Research, 2018, vol.266, no.1, pp.35–45.
  • Гафаров Е.Р., Лазарев А.А. Математические методы оптимизации при составлении учебного расписания. // Новые информационные технологии в образовании: сб. науч. тр., М.: 1С-Паблишинг, 2013, ч. 2, с.51–55.
  • Хасухаджиев А.С. Формирование системы показателей для автоматизации учебного расписания типового вуза // Вестник АГТУ. Сер. Управление, вычислительная техника и информатика, 2017, №3, с.7–19.
  • Верёвкин В.И., Исмагилова О.М., Атавин Т.А.  Автоматизированное  составление  расписания учебных занятий вуза с учетом трудности дисциплин и утомляемости студентов // Докл. Томск. гос. ун-та систем управления и радиоэлектроники, 2009, №1 (19), ч. 1, с.221–225.
  • Клеванский Н.Н., Пузанов А.А., Костин С.А. Анализ требований и ограничений в задаче составления расписаний // Образовательные технологии: Межвуз. сб. научн. тр., вып. 12, Воронеж: Центр.-Черноземн. книжн. изд-во, 2004, с.164–168.
  • Попов Г.А. Формализация задачи составления расписания в высшем учебном заведении // Вестник АГТУ, 2006, №1(30), с.120–140.
  • Applebee S., Aschinger M., Bucur A., Edmonds H., Hungerländer P. and Maier K. New Constraints and Features for the University Course Timetabling Problem / Operations Research Proceedings 2016. Selected Papers of the Annual International Conference of the German Operations Research Society (GOR), Helmut Schmidt University Hamburg, Germany, August 30–September 2, 2016, pp.95–101.
  • Снитюк В.Е., Сипко Е.Н. Штрафные функции в задаче составления расписания занятий. // Математичні машини і системи, 2015, №3, с.158–163.
  • Безгинов А.Н., Трегубов С.Ю. Обзор существующих методов составления расписания // Информационные технологии и программирование: межвузовский сборник статей, 2005, выпуск 2(14), М.: МГИУ, с.5–18.
  • Воробович Н.П., Лопатеева О.Н.  Методологические основы создания автоматизированной системы формирования учебного расписания занятий в высшем учебном заведении / М-во сел. хоз-ва РФ, Краснояр. гос. аграр. ун-т., Красноярск: КрасГАУ, 2008, 175 с.
  • Кузнецов А.А. Разработка автоматизированной системы составления расписания для педагогического вуза // Современные научные исследования и инновации, 2016, №9, с.93–95. http://web.snauka.ru/issues/2016/09/67427.
  • Aizam N. A. H., Uvaraja V. Generic Model for Timetabling Problems by Integer Linear Programmimg Approach // World Academy of Science, Engineering and Technology, International Journal of Mathematical, Computational, Physical, Electrical and Computer Engineering, 2015, vol. 9, no.12, pp.668–675.
  • Клеванский Н.Н. Алгоритмы формирования расписания занятий высших учебных заведений // Ж. Фундаментальные исследования, 2017, №10 (часть 3), с.454–458.
  • Тalibov S., Rzayeva S. The Project of creation system «ELECTRONIC UNIVERSITY» / The Third International Conference «Problems of Cybernetics and Informatics», 2010, Baku, Azerbaijan,  vol.1, pp.91–93.
  • Humbatov R.T., Ayda-zade K.R., Manafli O.M., Talibov S.Q., Rzayeva S.H. Azərbaycan Dövlət Neft Akademiyası timsalında «TM» AİS-nn işlənmə layihəsi / «İnformatika, informasiya texnoloqiyalarının təhsildə tətbiqi məsələləri» respublika elmi konfransının materialları, Bakı, 22-23 May 2007, s.19–22.