DƏNİZ NEFT-QAZ SƏNAYESİNDƏ NÖVBƏLİ İŞLƏYƏNLƏRİN SAĞLAMLIĞININ İDARƏ OLUNMASI SİSTEMİNDƏ İNSAN FAKTORU - İnformasiya Texnologiyaları Problemləri

DƏNİZ NEFT-QAZ SƏNAYESİNDƏ NÖVBƏLİ İŞLƏYƏNLƏRİN SAĞLAMLIĞININ İDARƏ OLUNMASI SİSTEMİNDƏ İNSAN FAKTORU - İnformasiya Texnologiyaları Problemləri

DƏNİZ NEFT-QAZ SƏNAYESİNDƏ NÖVBƏLİ İŞLƏYƏNLƏRİN SAĞLAMLIĞININ İDARƏ OLUNMASI SİSTEMİNDƏ İNSAN FAKTORU - İnformasiya Texnologiyaları Problemləri

DƏNİZ NEFT-QAZ SƏNAYESİNDƏ NÖVBƏLİ İŞLƏYƏNLƏRİN SAĞLAMLIĞININ İDARƏ OLUNMASI SİSTEMİNDƏ İNSAN FAKTORU - İnformasiya Texnologiyaları Problemləri

DƏNİZ NEFT-QAZ SƏNAYESİNDƏ NÖVBƏLİ İŞLƏYƏNLƏRİN SAĞLAMLIĞININ İDARƏ OLUNMASI SİSTEMİNDƏ İNSAN FAKTORU - İnformasiya Texnologiyaları Problemləri
DƏNİZ NEFT-QAZ SƏNAYESİNDƏ NÖVBƏLİ İŞLƏYƏNLƏRİN SAĞLAMLIĞININ İDARƏ OLUNMASI SİSTEMİNDƏ İNSAN FAKTORU - İnformasiya Texnologiyaları Problemləri
AZƏRBAYCAN MİLLİ ELMLƏR AKADEMİYASI

№2, 2020

DƏNİZ NEFT-QAZ SƏNAYESİNDƏ NÖVBƏLİ İŞLƏYƏNLƏRİN SAĞLAMLIĞININ İDARƏ OLUNMASI SİSTEMİNDƏ İNSAN FAKTORU

Məmmədova Məsumə H., Cəbrayılova Zərifə Q.

Məqalədə dəniz neft-qaz sənayesində növbəli işləyənlərin təhlükəsizliyinin və sağlamlığının idarə olunmasının effektivliyinin artırılması problemləri insan faktoru prizmasından şərh edilmişdir. Dəniz sektorunda ətrah mühitin spesifik cəhətləri, təhlükələr və risklər, əmək şəraiti və peşəkar fəaliyyət tədqiq olunmuşdur. Dəniz neft platformasında işləyən personalın təhlükəsizliyinin və sağlamlığının idarə olunması istiqamətləri müəyyənləşdirilmişdir. Göstərilmişdir ki, əməyin təhlükəsizliyi və sağlamlığın mühafizəsi üzrə ənənəvi sistemdə sağlamlıq üçün təhlükələr və onların aradan qaldırılması mexanizmləri ilə bağlı kifayət qədər bilik bazası toplansa da, bilavasitə insan faktoru ilə bağlı təhlükəsizlik və sağlamlıq məsələlərinə hazırda kifayət qədər diqqət ayrılmamışdır. İnsan faktoru kontekstində personalın təhlükəsizliyi və sağlamlığı probleminin vəziyyəti SOCAR-ın nümunəsində tədqiq olunmuşdur. Personalın təhlükəsizliyi və sağlamlığının idarə olunması üçün insan-mərkəzli yanaşma konsepsiyası təklif olunmuşdur. Bu yanaşmaya görə əhatə olunduğu mühitin kontekstində işçilər idarəetmənin əsas komponent kimi qəbul edilir. IoT texnologiyaları və e-tibb həllər bazasında işçilərin dəniz neft platformasında növbədə olduğu müddətdə onların sağlamlıq vəziyyətinin məsafədən fasiləsiz monitorinqi sisteminin funksional modeli işlənilmişdir. Dəniz sənayesində növbəli işləyənlərin sağlamlığının paylanmış intellektual idarə olunması sisteminin arxitekturası və funksionallaşma prinsipləri təklif olunmuşdur (səh.13-31).

Açar sözlər: dəniz neft-qaz sənayesi, insan-mərkəzli yanaşma, IoT, məsafədən fasiləsiz monitorinq sistemi, sağlamlığın intellektual idarə olunması sistemi.
DOI : 10.25045/jpit.v11.i2.02
Ədəbiyyat
  • Матвеев И.Е. Добыча нефти и газа на морском шельфе в 2000–2018 гг. и в дальнейшей перспективе, 2018.
    http://matveev-igor.ru/articles/381420
  • Cтраны-лидеры по добыче нефти на шельфе, 2017. http://caspianbarrel.org/ru/2017/09/ctrany-lidery-po-dobyche-nefti-na-shelfe/.
  • Ileby M., Knutsen E. Data-driven remote condition monitoring optimizes offshore maintenance, reduces costs // World Oil Magazine, 2017, no.12, pp.60–62.
  • Niven, McLeod R. Offshore industry: management of health hazards in the upstream petroleum industry // Occupational Medicine, 2009, vol.59. no.5, pp.304–309. https://doi.org/10.1093/occmed/kqp076.
  • Verma S. Offshore Rig Monitoring: A Complete IoT Solution (Infographic), https://dzone.com/articles/offshore-rig-monitoring-a-complete-iot-solution;
  • Oil without a person: how robots and the Internet of things have changed oil production. https://geektech.me/oil-without-a-person-how-robots-and-the-internet-of-things-have-changed-oil-production/;
  • Mearns, Flin R., Gordon R., Fleming M. Human and organizational factors in offshore safety. Work & Stress // International Journal of Work, Health & Organisations, 2010, vol. 15, no.2, рр.144–160.
    https://doi.org/10.1080/ 026783701102678370110066616;
  • Curcuruto M., Parker Sh.K., Griffin M.A. Proactivity towards workplace safety improvement: an investigation of its motivational drivers and organizational outcomes // European Journal of Work and Organizational Psychology, 2019, vol.28, no.2, pp.221–238.
  • Fataliyev T.Kh., Mehdiyev Sh.A. Analysis and New Approaches to the Solution of Problems of Operation of Oil and Gas Complex as Cyber-Physical System // I.J.Information Technology and Computer Science, 2018, no.11, pp.67–76. DOI: 10.5815/ijitcs.2018.11.07
  • Cole T. IoT in Oil and Gas Industry: 1.3 Million Wireless IoT Devices, April 11, 2019. smart-industry.net/iot-in-oil-and-gas-industry-1-3-million-wireless-iot-devices/;
  • LeeIoT Applications in the Oil and Gas Industry. January 11, 2019. www.iotforall.com/iot-applications-oil-and-gas-industry/,
  • Patel Internet of Things in oil and gas: Is it time to invest? July 4th, 2018. www.softwebsolutions.com/resources/internet-of-things-for-oil-and-gas-industry.html
  • Khan W.Z., Aalsalem M.Y., Khan M.K., Hossain M.S., Atiquzzaman M. A Reliable Internet of Things based Architecture for Oil and Gas Industry / 19th International Conference on Advanced Communication Technology, IEEE, 19-22 Feb., 2017, Bongpyeong, South Korea, pp.705–710. DOI:23919/ICACT.2017.7890184
  • McAdams B.E. Wireless Sensor Networks–Applications in Oil and Gas, 2016. www.remotemagazine.com/main/articles/wireless-sensor-networks-applications-in-oil-gas/
  • Slaughter, Bean G., Mittal A. Connected barrels: Transforming oil and gas strategies with the Internet of Things. The Internet of things in the oil and gas industry/ www2.deloitte.com/us/en/insights/focus/internet-of-things/iot-in-oil-and-gas-industry.html?id=us:2el:3dc:dup1169:eng:er:iot
  • Exler R. IoТ and the Intelligent Workplace. https://isg-one.com/articles/iot-and-the-intelligent-workplace
  • Akhondi M.R., Talevski A., Carlsen S., Petersen S. Applications of wireless sensor networks in the oil, gas and resources industries” / 24th IEEE International Conference Advanced Information Networking and Applications (AINA), 2010, pp.941-948.
  • Martinotti S., Nolten J., Steinsbo J.A. Digitizing oil and gas production, 08/2014. mckinsey.com/industries/oil-and-gas/our-insights/digitizing-oil-and-gas-production.
  • Gubbi J., Buyya R., Marusic S., Palaniswami M. Internet of Things (IoT): A vision, architectural elements, and future directions // Future generation computer systems, 2013, vol.29, no.7, pp.1645–1660.
  • Li S., Xu L., Wang X., Wang J. Integration of hybrid wireless networks in cloud services oriented enterprise information systems // Enterp. Inf. Syst., 2012. vol.6, no.2, pp.165–187.
  • Wang L., Xu L., Bi Z., Xu Y. Data filtering for RFID and WSN integration // International Research Journal of Engineering and Technology, 2014, vol.10, no.1, pp.408–418.
  • Tao F., Laili Y., Xu L., Zhang L. FC-PACO-RM: A parallel method for service composition optimal-selection in cloud manufacturing system // IEEE Transactions on Industrial Informatics, 2013, vol.9, no.4, pp.2023–2032.
  • Haghighi D., Burstein F., Churilov L., Patel A. Multi-Criteria Evaluation of Mobile Triage Decision Systems // In book: Frontiers in Artificial Intelligence and Applications, vol.261, pp.54–65.
  • Cumberland S. The human factor of IoT in safety. February 13, 2019. plantengineering.com/articles/the-human-factor-of-iot-in-safety/;
  • Oil & Gas Agenda: The health monitor: Occupational health, 2015, www.growthmarkets- oil.com/features/featurethe-health-monitor-occupational-health-4622752/
  • Brown Improving Worker Safety with IoT Connected Sensors, 2015. www.engineering.com/AdvancedManufacturing/ArticleID/10941/Improving-Worker-Safety-with-IoT-Connected-Sensors.aspx
  • Meszaros G. Why IoT is workplace safety game changer. 2018. www.cbtechinc.com/workplace-safety-iot/;
  • Can IoT help you build a safer workplace?, Tech HQ, 2018. https://techhq.com/2018/06/can-iot-help-you-build-a-safer-workplace/;
  • Why IoT is a workplace safety game changer. cbtechinc.com/workplace-safety-iot/
  • Islam R.S.M., Kwak D., Kabir M.H., Hossain M., Kwak K.S. The Internet of Things for Health Care:A Comprehensive Survey // IEEE Access, 2015. DOI:1 0.1109/ACCESS.2015.2437951.
  • Majumder, Mondal T., Deen M.J. Wearable Sensors for Remote Health Monitoring // Sensors, 2017, vol.17, no.1, pp.1-45. https://doi.org/10.3390/s17010130
  • Appelboom G., Camacho E., Abraham M.E., Bruce S.S., Dumont E.L., Zacharia B.E., D’Amico R., Slomian J., Reginster J.Y., Bruyère O., Connolly E.S. Smart wearable body sensors for patient self-assessment and monitoring // Archives of Public Health, 2014, https://doi.org/10.1186/2049-3258-72-28
  • Pramanik P.K.D., Upadhyaya B.K., Pal S., Pal T. Chapter 1 - Internet of things, smart sensors, and pervasive systems: Enabling connected and pervasive // Healthcare Data Analytics and Management, 2019, pp.1-58. org/10.1016/B978-0-12-815368-0.00001-4
  • Castillejo P., Martinez J.-F., Rodriguez-Molina J., Cuerva A. Integration of wearable devices in a wireless sensor network for an e-health application // IEEE Wireless Commun., 2013, vol.20, no.4, pp.38–49.
  • Sebestyen G., Hangan A., Oniga S., Gal Z. eHealth solutions in the context of Internet of Things / Proc. IEEE Int. Conf. Autom., Quality Test., Robot., May 2014, pp.1–6.
  • Saraswathi T., Amutha S. IoT Based Wireless Healthcare Monitoring // International Journal of Emerging Trends in Science and Technology, 2016, vol.3, no.5, pp.784–792.
  • Мамедова М.Г., Джабраилова З.Г. Возможности интернета вещей в мониторинге физиологического состояния и местонахождения персонала на морской нефтяной платформе // Проблемы информационных технологий, 2018, №2, c.3–17.
  • Мамедова М.Г., Джабраилова З.Г. Интернет медицинских вещей и их возможности в отслеживании физического состояния работников на морской нефтяной платформе // Проблемы информационного общества, 2019, №1, с.51–62.
  • Rahmani A.M, Gia T.N. Negash B., Anzanpour A., Azimi I., Jiang M.Z., Liljeberg P., Amir M., Gia T.N. Exploiting smart e-Health gateways at the edge of healthcare Internet-of-Things:A fog computing approach // Future generation computer systems-the international journal of science, 2018, vol.78, no.1, pp.641–658.
  • Chauhan N. Safety and health management system in Oil and Gas industry. www.wipro.com/oil-and-gas/safety-and-health-management-system-in-oil-and-gas-industry/pdf;
  • Safety of Offshore Oil and Gas Operations Directive http://ec.europa.eu/energy/oil/offshore/standards_en.htm.
  • Workplace Injury, Illness and Fatality Statistics. www.osha.gov/oshstats/work.html
  • Health-and-safety-executive. gov.uk/government/organisations/health-and-safety-executive.
  • CDC, United States federal agency under the Department of Health and Human Services. https://toolkit.cdcgroup.com/sector-profiles/oil-and-gas/
  • SOCAR reports (2011-2018). socar.az/socar/en/economics-and-statistics/economics-and-statistics/socar-reports.
  • Global strategy on occupational safety and health: Conclusions adopted by the International Labour Conference at its 91st Session, 2003 www.ilo.org/wcmsp5/groups/public/_protect/protrav/ safework/documents/policy/wcms_107535.pdf;
  • Guidelines on occupational safety and health management systems (ILO-OSH 2001) www.ilo.org/public/english/region/afpro/cairo/downloads/wcms_107727.pdf;
  • ГОСТ Р 54594-2011. Платформы морские. Правила обитаемости. Общие требования. http://docs.cntd.ru/document/gost-r-54594-2011;
  • Мулюкина О.А., Мокина В.А., Слизова А.Н. [идр.] Нефтяные платформы как объект повышенного риска: анализ причин и последствий возможных чрезвычайных ситуаций // Вопросы технических наук в свете современных исследований: сб. ст. по матер. IV междунар. науч.-практ. конф. № 4(3). – Новосибирск: СибАК, 2017, c.18–22.
  • Yu-fang L., Jin-xing S. Using the Internet of Things Technology Constructing Digital Mine // Procedia Environmental Sciences, 2011, vol.10, pp.1104–1108.
  • Zhang H., Cheng F., Hu C. Design of Oil Well Monitoring Info. Management System Based on IOT Technology // In book: Advanced Graphic Communications, Packaging Technology and Materials, 2016, vol.369, pp.627–635.
  • Берчатова А.А., Петрова Е.Ю. Экологические проблемы нефтяной промышленности. Тюменский государственный нефтегазовый университет, 2003. https://neftegaz.ru/analisis/education/330188-ekologicheskie-problemy-neftyanoy-promyshlennosti/
  • Pickett T. Managing hazards in the offshore oil and gas industry. shponline.co.uk/products/managing-hazards-offshore-oil-gas-industry/.
  • Tharaldsen J.E., Mearns J., Knudsen K. Perspectives on safety: The impact of group membership, work factors and trust on safety performance in UK and Norwegian drilling company employees // Safety Science, 2010, vol.48, no.8, pp.1062–1072. https://doi.org/10.1016/j.ssci.2009.06.003.
  • Ljosa C.H., Tyssen R,, Lau Mental distress among shift workers in Norwegian offshore petroleum industry: Relative influence of individual and psychosocial work factors // Scandinavian Journal of Work, Environment and Health, 2011, vol.37, no.6, pp.551–555. DOI: 10.5271/sjweh.3191;
  • Wulsin L, Alterman T, Timothy Bushnell P, Li J., Shen R. Prevalence rates for depression by industry: a claims database analysis //Social Psychiatry and Psychiatric Epidemiology, 2014, vol. 49, no.11, pp.1805–1821. doi: 10.1007/s00127-014-0891-3.
  • Chan M. Fatigue: The most critical accident risk in oil and gas construction // Construction Management and Economics, 2011, vol.29, no.4, рр.341−353.
  • Sadeghniiat-Haghighi K., Yazdi Fatigue management in the workplace // Industrial Psychiatry Journal, 2015, vol.24, no,1, pp.12–17. doi: 10.4103/0972-6748.160915;
  • Gabriel M., Otaroghene P., Dinges D. Industrial Fatigue: A Workman’s Great Enemy //IOSR Journal of Business and Management (IOSR-JBM), 2018, vol.20, no.10, pp.9–14.
  • Occupational safety and health and skills in the oil and gas industry operating in polar and subarctic climate zones of the northern hemisphere. 2016. ilo.org/wcmsp5/groups/public/---ed_dialogue/---sector/documents/publication/wcms_438074.pdf;
  • Health aspects of work in extreme climates. IPIECA. OGP. 2009. ipieca.org/resources/good-practice/health-aspects-of-work-in-extreme-climates/
  • Global strategy for the prevention and control of noncommunicable diseases. Resolution (WHA 53.14) was adopted by the World Health Assembly. 2000. who.int/nmh/publications/wha_resolution53_14/en/.
  • Gan Y. at al. Shift work and diabetes mellitus: A meta-analysis of observational studies // Occupational and Environmental Medicine, 2015, vol.72, no.1, pp.72–78.
  • Dembe A.E. Ethical Issues relating to the health effects of working hours //Journal of Business Ethics, 2009, vol.84, no.2, pp.195–208. DOI 10.1007/s10551-008-9700-9.
  • Controlling Health Risks at Work: A Roadmap to Health Risk Assessment in the Oil and Gas Industry, IPIECA/OGP, 2006.
    www.pdo.co.om/hseforcontractors/Health/Documents/HRAs/HRAIPIECA.pdf
  • Ma Y.W., Chen J.L., Chang Y.Y. Cloud computing technology for the petroleum application / 18th International Conference on Advanced Communication Technology, 2016, pp.101–104
  • Nadj M., Jegadeesan H., Maedche A., Hoffmann D., Erdmann P. A Situation Awareness Driven Design for predictive Maintenance Systems: the Case of Oil and gas Pipeline Operations / Procedings of the 24th European Conference on Information Systems, 2016, pp.1–10.
  • Creating & Managing the Intelligent Field // A Supplement to E&P Magazine emerson.com/documents/automation/creating-managing-intelligent-field-en-us-59878.pdf
  • Marquez R. Real-time tracking & monitoring for a smart safety environment, March 27, 2018. www.ishn.com/articles/108193-real-time-tracking-monitoring-for-a-smart-safety-environment.
  • Thibaud M., Chi H., Zhou W., Piramuthu S. Internet of Things (IoT) in high-risk Environment, Health and Safety (EHS) industries: A comprehensive review // Decision Support Systems, vol.108, no.2, pp.79–95. doi.org/10.1016/j.dss.2018.02.005.
  • Взаимодействие с каждым специалистом для обеспечения гибкости и высокой эффективности вашего производства.
    www.emerson.com/documents/automation/metran-ru-ru-62096.pdf].
  • Здоровье человека как ценность и его определяющие факторы. https://cyberleninka.ru/article/n/zdorovie-cheloveka-kak-tsennost-i-ego-opredelyayuschie-faktory
  • Warshaw L.J., Messite J.Сохранение и укрепление здоровья по месту работы: обзор. Документ из ИПС «Кодекс», 2018.
    http://base.safework.ru/iloenc?print&nd=857400220&nh=0&spack.
  • SOCAR reports (2017). socar.az/socar/assets/documents/az/socar-annual-reports/illik-hesabat-2017.pdf.
  • Аббасова Н. Нефть: вчера, сегодня, завтра // Азербайджанский журнал об экономике, финансах и бизнесе, 2017. www.wem.az/ru/news/tendentsi-biznesa/6933.html.
  • BP продлила контракт с подрядчиком по управлению нефтяной платформой в Азербайджане. Баку, Trend, 28 марта 2017. trend.az/business/energy/2735503.html)
  • Martinotti S., Nolten J., Steinsbo J.A. Digitizing Oil and Gas Production. McKinsey &amp Company. August, 2014. mckinsey.com/industries/oil-and-gas/our-insights/digitizing-oil-and-gas-production;
  • Siemens Making the Digital Leap with Topsides 4.0. 2017, November. petroleum-economist.com/media/4221/topsides_40_whitepaper.pdf)
  • Grange E.L. A Roadmap for Adopting a Digital Lifecycle Approach to Offshore Oil and Gas Production / Offshore Technology Conference, 30 April - 3 May, Houston, Texas, USA Publication Date 2018.
    DOI https://doi.org/10.4043/28669-MS
  • Guo Y., Mohamed I., Abou-Sayed O., Abou-Sayed A. Сloud computing and web application-based remote real-time monitoring and data analysis: slurry injecticase study, Onshore USA //Journal of Petroleum Exploration and Production Technology, 2018, no.7, pp.1–11.
  • Яковлев В. Цифровая трансформация «Газпром нефти»: новые технологии индивидуализируют подход к индустриальным активам, 6 июня 2018. www.gazprom-neft.ru/press-center/lib/1686679/;
  • Цифровизация нефтяной индустрии. Практические кейсы и примеры ведущих компаний. https://sntat.ru/news/science/16-09-2019/tsifrovizatsiya-neftyanoy-industrii-prakticheskie-keysy-i-primery-veduschih-kompaniy-5650874;
  • Intel solutions for upstream Oil and Gas intel.com/content/dam/www/public/us/en/documents/solution-briefs/oil-and-gas-iot-brief.pdf
  • Alguliyev R.M., Mammadova M.H. Essence, opportunities and scientific problems of e-medicine // Problems of information society, 2017, №2, pp.3–19.
  • Mammadova M.H., Jabrayilova Z.G. Electronic medicine: formation and scientific-theoretical problems, Baku: "Information Technologies" publishing house, 2019, 350 p.
  • Kranenburg V.R., Anzelmo E., Bassi A., Caprio D., Dodson S., Ratto M. The internet of things // Proc. 1st Berlin Symp. Internet Soc. Germany, Berlin, October 25 – 28th 2011, pp.
  • Wu M., Lu T.L., Ling F.Y., Sun J., Du H.Y. Research on the architecture of Internet of things / 3rd International Conference on Advanced Computer Theory and Engineering, 20-22 Aug., Chengdu, China, 2010, vol.5, pp.484–487. DOI:1109/ICACTE.2010.5579493
  • Ələkbərov R.Q., Həşimov M.A. Neft-qaz quyularının monitorinqində əşyaların interneti texnologiyalarından istifadə məsələləri // İnformasiya Texnologiyaları Problemləri, 2019, №:1, s.67–77.
  • Kukreja P., Sharma D. A Detail Review on Cloud, Fog and Dew Computing // International Journal of Science, Engineering and Technology Research (IJSETR), 2016, vol.5, no.5, pp.1412–1420.
  • Farahani B., Firouzi F., Chang V., Badaroglu M., Constant N., Mankodiya K. Towards fog-driven IoT eHealth: Promises and challenges of loT in medicine and healthcare // Future generation computer systems-the international journal of escience, 2017, vol.78, pp.659–676. DOI: 10.1016/j.future.2017.04.036.