ÇAY PLANTASİYALARININ AVTOMATLAŞDIRILMIŞ SU TƏCHİZATI SİSTEMİNİN APARAT VƏ PROQRAM VASİTƏLƏRİNİN İŞLƏNMƏSİ - İnformasiya Texnologiyaları Problemləri

ÇAY PLANTASİYALARININ AVTOMATLAŞDIRILMIŞ SU TƏCHİZATI SİSTEMİNİN APARAT VƏ PROQRAM VASİTƏLƏRİNİN İŞLƏNMƏSİ - İnformasiya Texnologiyaları Problemləri

ÇAY PLANTASİYALARININ AVTOMATLAŞDIRILMIŞ SU TƏCHİZATI SİSTEMİNİN APARAT VƏ PROQRAM VASİTƏLƏRİNİN İŞLƏNMƏSİ - İnformasiya Texnologiyaları Problemləri

ÇAY PLANTASİYALARININ AVTOMATLAŞDIRILMIŞ SU TƏCHİZATI SİSTEMİNİN APARAT VƏ PROQRAM VASİTƏLƏRİNİN İŞLƏNMƏSİ - İnformasiya Texnologiyaları Problemləri

ÇAY PLANTASİYALARININ AVTOMATLAŞDIRILMIŞ SU TƏCHİZATI SİSTEMİNİN APARAT VƏ PROQRAM VASİTƏLƏRİNİN İŞLƏNMƏSİ - İnformasiya Texnologiyaları Problemləri
ÇAY PLANTASİYALARININ AVTOMATLAŞDIRILMIŞ SU TƏCHİZATI SİSTEMİNİN APARAT VƏ PROQRAM VASİTƏLƏRİNİN İŞLƏNMƏSİ - İnformasiya Texnologiyaları Problemləri
AZƏRBAYCAN MİLLİ ELMLƏR AKADEMİYASI

№1, 2020

ÇAY PLANTASİYALARININ AVTOMATLAŞDIRILMIŞ SU TƏCHİZATI SİSTEMİNİN APARAT VƏ PROQRAM VASİTƏLƏRİNİN İŞLƏNMƏSİ

Məmmədov Cavanşir F., Abbasova Gülnarə Y., Nərimanova Röyya O.

Məqalədə çay plantasiyalarının avtomat­laşdirilmiş su təchizatı sisteminin aparat və proqram vasitələrinin işlənməsi üzrə tədqiqatın nəticələri təqdim olunmuşdur. Azərbaycan Respublikasında yüksək gəlir gətirə biləcək sahələrdən biri olan çayçılığın inkişafı qeyri-hamar ərazilərdə çay plantasiyalarının salınmasını aktuallaşdırmışdır. Odur ki, qeyri-hamar ərazilərdə çay plantasiyalarının avtomatlaşdırılmış su təchizatı sisteminin texniki və proqram təminatı vasitələrinin işlənməsi məsələsi qoyulmuşdur. Bu məsələnin həllinə nail olmaq üçün Lənkəran-Astara ərazilərində yetişdirilən çay plantasiyalarının suya olan tələbatını ödəyən texniki təminatın mərkəzi idarəetmə, obyektlərə nəzarətetmə vasitələri, sərf vericisi, səviyyə vericisi və sürgünün vəziyyət vericisi seçilmiş, avtomatlaşdırma sxemi təklif edilmişdir. Çay plantasiyasının suvarma prosesinin idarə edilməsini təmin etmək üçün Adam.Net Utility, Adam OPC Configurator, Proficy IFIX tipli idarəedici proqramlar seçilmiş və yeni informasiya texnologiyalarından istifadə etməklə avtomatlaşdırılmış su təchizatı sisteminin arxitekturası təklif edilmişdir. Çay plantasiyalarının avtomatlaşdırılmış su təchizatı sisteminin sxeminə əsasən idarəetmə aparatlarının yerləşdirilməsi, proqram alətlərinin sazlanması, işə salınması və yerli avtomatlaşdırma vasitələri arasında informasiya əlaqələrinin təmin edilməsi məsələlərinə baxılmışdır (səh.74-81).

Açar sözlər: çay plantasiyası, su təchizatı sistemi, texniki və proqram təminatı, suvarma sistemi, контроллер, verici.
DOI : 10.25045/jpit.v11.i1.09
Ədəbiyyat
  • Kazımov N. Azərbaycanda çayçılıq. Bakı: Azərnəşr, 1979, 59 s.
  • Quliyev F.A., Məmmədov C.Ş., Abdullayev F.M. Azərbaycanda çayın (thea sinensis I) becərilməsinin elmi-praktik əsasları. Bakı: Müəllim, 2012, 335 s.
  • Məmmədov Q. Azərbaycanın torpaq ehtiyatlarından səmərəli istifadənin sosial-iqtisadi və ekoloji əsasları. Bakı: Elm, 2007, 856 s.
  • Рогожин В.В. Биохимия растений. СПб.: Гиорд, 2012, 427 с.
  • Xanbulançay su anbarı. https://az.wikipedia.org
  • Hacıyev C.Ə., Allahverdiyev E.R, İbrahimov A.Q. Suvarma əkinçiliyi. Dərs vəsaiti. Bakı: MBM nəşriyyatı, 2012, 224 s.
  • İsgəndərov Ə.Ə. Şaxələnmiş suvarma sistemlərində su götürülməsi və paylanmasının optimal idarə olunması. Bakı: Elm, 2002, 198 s.
  • İsgəndərov Ə.Ə., Abbasova G.Y. Yüksək ərazilərdə fəaliyyət göstərən su təchizatı sistemlərində su paylanmasının idarə olunması məsələsi // Azərbaycan Texniki Universitetinin Elmi əsərləri, 2013, cild 1, №1, s.30–36.
  • Дорф Р., Бишоп Р. Современные системы управления: Пер. с англ. Б.И.Копылова, М.: Лаборатория Базовых Знаний, 2004, 832 с.
  • Əliyev Z.H., Əliyev B.H. Suvarmanın avtomatlaşdırılmış idarəetmə sistemi. Bakı: Elm, 2009, 320 s.
  • Альперович И. iFIX - <<крупноблочное>> построение диспетчерских систем АСУ ТП. Промышленная автоматизация, 21.08.2001.  www.itweek.ru/industrial/article/detail.php?ID=58 861
  • Искендеров А.А., Аббасова Г.Ю. Алгоритм функционирования и техническая структура системы водораспределения в неровных массивах / Сборник материалов VI Международной научно-практической конференции, Сельскохозяйственные науки и агропромышленный комплекс, Новосибирск, 2014, с.107–113.