AKUSTİK MODEL ƏSASINDA DİALEKTLƏRİN TANINMASI - İnformasiya Texnologiyaları Problemləri

AKUSTİK MODEL ƏSASINDA DİALEKTLƏRİN TANINMASI - İnformasiya Texnologiyaları Problemləri

AKUSTİK MODEL ƏSASINDA DİALEKTLƏRİN TANINMASI - İnformasiya Texnologiyaları Problemləri

AKUSTİK MODEL ƏSASINDA DİALEKTLƏRİN TANINMASI - İnformasiya Texnologiyaları Problemləri

AKUSTİK MODEL ƏSASINDA DİALEKTLƏRİN TANINMASI - İnformasiya Texnologiyaları Problemləri
AKUSTİK MODEL ƏSASINDA DİALEKTLƏRİN TANINMASI - İnformasiya Texnologiyaları Problemləri
AZƏRBAYCAN MİLLİ ELMLƏR AKADEMİYASI

№2, 2016

AKUSTİK MODEL ƏSASINDA DİALEKTLƏRİN TANINMASI

İmamverdiyev Yadigar N., Suxostat Lyudmila V.

Regional dialektin təyini nitq texnologiyaları sahəsində əhəmiyyətlidir. Dialektlərin tanınması telefon məlumat sistemlərində dialoq sistemlərinin sintezləşdirilmiş nitqinin çıxışının adaptasiyası məsələsində, kriminalistik ekspertiza sahəsində, məhkəmə və ya hərbi vəziyyətlərdə diktorun profilləşdirilməsi məsələsində və s. geniş tətbiq olunur. Məqalədə dialektlərin tanınması sisteminin qurulması üçün akustik siqnalın bir neçə informasiya mənbəyindən istifadə etməyə imkan verən müxtəlif yanaşmalar təsvir edilir. Xüsusi halda, akustik, prosodik, fonetik və fonotaktik yanaşmalara baxılır. (səh. 40-45)

Açar sözlər: dialektlərin tanınması, akustik model, nitq siqnalı, UBM-GMM model.
DOI : 10.25045/jpit.v07.i2.04
Ədəbiyyat
  • Clark J. An Introduction to phonetics and phonology. Oxford: Blackwell Publishing, 2007, 504 p.
  • Biadsy F. Automatic dialect and accent recognition and its application to speech recognition: Ph.D. dissertation. Columbia University, 2011, 171 p.
  • Omar M.K., Pelecanos J. A novel approach to detecting non-native speakers and their native language / Proc. of IEEE ICASSP, 2010, pp.4398–4401.
  • Roy P., Das P.K. Language ıdentification of Indian languages based on gaussian mixture models // International Journal of Wisdom Based Computing, 2011, vol.1, no.3, pp.54–59.
  • Liu M.K., Xu B., Huang T.Y., Deng Y.G., Li C.R. Mandarin accent adaptation based on context-ındependent/context-dependent pronunciation modeling / Proc. of ICASSP, 2000, vol.2, pp.1025–1028.
  • Hazen, T., Zue, V. Segment-based automatic language ıdentification // Journal of the Acoustic Society of America, 1997, vol.101, no.4, pp.2323–2331.
  • Akmajian A., Demers R.A., Farmer A.K, Harnish R.M. Linguistics: an introduction to language and communication. Massachusetts: MIT Press, 2001, 604 p.
  • Nerbonne J. Linguistic variation and computation / Proc. of the 10th conference on European chapter of the Association for Computational Linguistics, 2003, vol.1, pp.1–3.
  • Petyt K.M. The study of dialect: an ıntroduction to dialectology. London: Westview Press, 1980, 235 p.
  • Словарь русских народных говоров, вып. 1–43. M. Л.: Наука, 1965, 306 с.
  • Бромлей С.В., Булатова Л.Н., Захарова К.Ф. Русская диалектология. М.: Просвещение, 1989, 223 c.
  • “Azərbaycan dilinin qloballaşma şəraitində zamanın tələblərinə uyğun istifadəsinə və ölkədə dilçiliyin inkişafına dair Dövlət Proqramı təsdiq edilməsi” haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı, "Azərbaycan" qəzeti, Bakı, 2013-cü il, 9 aprel.
  • Ширалиев М.Ш. О диалектной основе азербайджанского национального литературного языка. М.: Изд-во АН СССР, 1958, c.78–84.
  • Azərbaycan dilinin dialektoloji lüğəti. Bakı: “Şərq-Qərb”, 2007, 568 səh.
  • Bayramov İ. Qərbi Azərbaycan şivələrinin leksikası. Bakı: “Elm və Təhsil”, 2011, 440 səh.
  • Kazımov Q. Azərbaycan dili dialekt və şivələrinin tədqiqi tarixindən // Filologiya məsələləri, 2014, no.1, s.3–27.
  • Teixeira C., Trancoso I., Serralheiro A. Accent identification / Proc. of INTERSPEECH, 1996, vol.3, pp.1784–1787.
  • Hanani A., Russell M.J., Carey M.J. Human and computer recognition of regional accents and ethnic groups from british english speech // Computer Speech and Language, 2013, vol.27, no.1, pp.59–74.
  • Huang R., Hansen J.H.L., Angkititrakul P. Dialect/accent classification using unrestricted audio // IEEE Trans. on Audio, Speech and Language Processing, 2007, vol.15, no.2, pp.453–464.
  • Mporas I., Ganchev T., Fakotakis N. Phonotactic recognition of greek and cypriot dialects from telephone speech // SETN 2008, Advances in Artificial Intelligence, Lecture Notes in Computer Science. Berlin: Springer-Verlag, 2008, pp.173–181.
  • Tong, R., Ma, B., Li, H., Chng, E.S. Integrating acoustic, prosodic and phonotactic features for spoken language ıdentification / Proc. of IEEE ICASSP, 2006, pp.205–208.
  • Campbell W. M., Singer E., Torres-Carrasquillo P.A., Reynolds D.A. Language recognition with support vector machines / Proc. of Odyssey, 2004, pp.285–288.
  • Braun J., Levkowitz H. Automatic language ıdentification with perceptually guided training and recurrent neural networks / Proc. of the 5th International Conference on Spoken Language Processing (ICSLP), 1998, pp.3201–3205.
  • Ghesquiere P.J., Compernolle D.V. Flemish accent ıdentification based on formant and duration features // Proc. of ICASSP, 2002, pp.749–752.
  • Lin C.Y., Wang H.C. Fusion of phonotactic and prosodic knowledge for language ıdentification / Proc. of the 9th International Conference on Spoken Language Processing (ICSLP), 2006, pp.425–428.
  • Farinas J., Pellegrino F., Rouas J.L., Andre-Obrecht R. Merging segmental and rhythm features for automatic language identification / Proc. of IEEE ICASSP, 2002, pp.753–756.
  • Rouas J.-L., Farinas J., Pellegrino F., Andre-Obrecht R. Modeling prosody for language identification on read and spontaneous speech / IEEE International Conference on Acoustics, Speech, and Signal Processing, 2003, vol.6, pp.1–4.
  • Rouas J-L. Automatic prosodic variations modeling for language and dialect discrimination // IEEE transactions on audio, speech and language processing, 2007, vol.15, no.6, pp.1904–1911.
  • Torres-Carrasquillo P. A., Singer E., Kohler М. A. Approaches to language ıdentification using gaussian mixture models and shifted delta cepstral features / Proc. of IEEE ICASSP, 2002, pp.757–760.
  • Murty K. S. R., Yegnanarayana B. Epoch extraction from speech signals // IEEE Transactions on Audio, Speech, and Language Processing, 2008, vol.16, no.8, pp.1602–1613.